Pies wyścigowy 1933

Pies wyścigowy i wyścigi psów.

Artykuł Stanisława Wleklińskiego do magazynu Mój Pies, nr 6 (11) Warszawa 1933 r. (pisownia oryginalna).



Sport ten i jego geneza pochodzą z Anglji.  Znany zaledwie od kilku lat, rozwinął się jednak do dziś znacznie, czego dowodem są zarówno zaangażowane w tym sporcie sumy (około 5 milj. funtów szterl.) jak i ilość torów (42), pracowników (12 tysięcy) i zawodników (30 tysięcy). Należyty jednak rozwój tego sportu gwarantuje przedewszystkiem i wyłącznie umiejętna celowo zorganizowana hodowla krótkowłosego charta angielskiego – „greyhound”. Nie jest dla nikogo tajemnicą, że Anglicy byli i są znakomitymi mistrzami hodowli. Stworzyli oni, lub doprowadzili do perfekcji, rasy zwierząt domowych znane całemu światowi cywilizowanemu, zarówno w dziedzinie hodowli konia, bydła jak i trzody chlewnej, psów lub drobiu. Krótkowłosy chart angielski jest rasą bezmała tak starą, jak historja Anglji i przez ciąg wieków miał możność w tym par excellence myśliwskim i sportowym kraju dojścia do znakomitej specjalizacji.

Warunki współczesne, stwarzają wraz ze wzrostem zagęszczenia ludności zasadnicze zmiany terenowe i ograniczające w wielkim stopniu możliwości biegów myśliwskich i parforsowych polowań, zmusiły w końcu konserwatywnych hodowców i miłośników tego sportu do szukania innego ujścia dla zaspokojenia wysoko rozwiniętego zmysłu sportowego. Wyjście z sytuacji znaleziono – i to po mistrzowsku w formie wyścigów psich dających oprócz emocji i zaspokojenia żyłki do hazardu szerszego ogółu, znakomite zyski organizatorom.

Pies wyścigowy

Do wyścigów psich nadaje się jedynie i wyłącznie chart angielski krótkowłosy (Greyhound). Wszystkie inne odmiany jak „Galego” hiszpański, „Sloughi” angielski, „Charnique” południowo francuski – nie mogą pod względem szybkości konkurować z Greyhound’em, którego selekcja, prowadzona od wieków w ściśle określonym kierunku, metodycznie rozwinęła zalety szybkości i wytrzymałości. Ponadto nie należy mylić charta angielskiego krótkowłosego typu wyścigowego z krótkowłosym typu wystawowego. Ten ostatni bezsprzecznie przewyższa pierwszego wykończonym eksterjerem i elegancją kształtów, lecz ustępuje mu znacznie pod względem użytkowości, gdyż szybkość jego jest niższa o 15-25 klm. na godzinę.

Pies wyścigowy

Oczywiście charty angielskie typu użytkowego poza wyścigami, a właściwie „Racing”, to znaczy ściganiem elektrycznego zająca, z powodzeniem nadają się do szczwania zająca żywego „Coursing”. Hodowla charta dla otrzymania rezultatów, wymaga oprócz znajomości zasad hodowli psa wogóle, dokładną znajomość omawianej rasy z jej zaletami i wadami, a przedewszystkiem znajomości i krytycznej oceny posiadanego materjału hodowlanego i jego pochodzenia. Psy mające służyć do rozpłodu niezależnie od płci, muszą przejawiać wszystkie zalety szybkiego i wytrwałego biegacza zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym.

Z drugiej znów strony, oprócz jaknajlepszej budowy, muszą zdecydowanie posiadać dobrze rozwinięte wszystkie cechy swej płci, przyczem, jeżeli chodzi o sukę, to należy się powodować przy ocenie jej wartości hodowlanej nie tyle jej własnemi rekordami, ile pochodzeniem, a więc wyczynami jej przodków i rodzeństwa, a nadewszystko pełną żeńskich cech budową, która pozwoli spodziewać się po niej płodnej matki i zasobnej w mleko karmicielki. Bardzo różnorodne twierdzenie hodowców, dowodzące, iż potomstwo dziedziczy po ojcu formę, a po matce zalety, charakter i inne cechy psychiczne, lub też naodwrót – zawsze i niezmiennie są zupełnie aprioryczne i nie mają naukowego uzasadnienia.

Jeżeli bowiem chodzi o ukształtowanie nowego osobnika zarówno pod względem fizycznym, jak i moralnym, różne osobniki posiadają zdolność przekazywania swych cech potomstwa niezależnie od płci w bardzo różnym stopniu, przyczem rola dalszych przodków jest znana i udowodniona. Stąd potomek zamiast być podobny do któregoś z rodziców, odziedziczy podobieństwo do jakiegoś dziadka, lub pradziadka. Oczywiście jasnem jest, że dokładna znajomość przodków rozmnażanych zwierząt jest potrzebna i jeżeli z obydwu stron spotykamy równie dobre osobniki, mamy najwięcej danych na otrzymanie zadawalającego rezultatu. Nie trzeba dodawać, że we wszystkich wypadkach jest wymagany przepisowy wzrost i budowa, muskulatura, głęboka klatka piersiowa, dobre kończyny i chyżość.

Wiek rozmnażanych osobników jest u tej rasy niesłychanie ważną i doniosłą. Suka powinna być używana do rozpłodu najwcześniej w 3-cim roku życia. Niewątpliwie dojrzewa ona znacznie wcześniej, lecz pragnąc otrzymać odpowiednie potomstwo nie należy się spieszyć. Zresztą, jako jedno z najważniejszych kryterjów na określanie pożądanej matki, uważane musi być jej zachowanie i wyniki na torze. Rozmnażanie osobników, co do których indywidualnej użytkowości nie mamy żadnych prawie danych, równałoby się błądzeniu poomacku. Psa do rozpłodu najlepiej używać w 4-tym roku jego życia. Najlepsi biegacze zazwyczaj otrzymywani są po reproduktorach 5-cio, 6-cio i 7-mio letnich. Należy natomiast unikać łączenia dwojga zwierząt starych z obawy otrzymania zbyt słabego potomstwa.

Najlepszym czasem do łączenia chartów angielskich jest druga połowa listopada, tak, aby poród wypadł w końcu stycznia, lub na początku lutego, a co za tym idzie, by szczenięta mogły dobrze wyrosnąć przez lato. Rzecz jasna, że ze względu na rodzenie szczeniąt w najzimniejszej porze roku, trzeba móc zapewnić pomieszczenie ciepłe, widne, dobrze przewietrzane i suche.

Pies wyścigowy

Starania specjalne przy hodowli polegają na tem, aby pokrytą sukę karmić obficiej. Szczególnie w drugim miesiącu ciąży należy podwoić porcję mięsa i kości, aby umożliwić należyte wykształcenie się szkieletu płodu. Mioty u chartów są bardzo obfite i ilość szczeniąt dochodzi do 12-tu w jednym. Matkom dobrze karmiącym pozostawia się najwyżej 6-cioro młodych, innym jeszcze mniej. Nadmiar szczeniąt oddaje się na wychowanie mamkom, lub uśmierca. Przez pierwsze trzy dni po oszczenieniu suka dostaje pożywienie, którego podstawą jest mleko. Ponadto samo mleko otrzymuje jeszcze przynajmniej dwa razy dziennie. Zazwyczaj karmi się sukę 4-5 razy dziennie podając pożywienie treściwe i dobrej jakości: mięso, mleko, jaja. W ten sposób żywi się sukę karmiącą przez pierwsze 6 tygodni. Poczynając od 3-ch tygodni zaczyna się przyzwyczajać szczenięta do picia mleka; po tygodniu zaczynamy im dawać po trochu mielonego, surowego mięsa.

Tą metodą osiągamy, iż po 6-ciu tygodniach mamy szczenięta silne i umiejące jeść samodzielnie. I od tej chwili można je odstawić od suki bez trudności. Lepiej jednak pozostawić je przy niej do ukończenia 2-ch miesięcy, ponieważ wtedy piękniej wyrosną i będą silniejsze. Szczenięta po 8-miu tygodniach należy odrobaczyć.

Matka po odstawieniu szczeniąt musi przed powrotem do treningu otrzymać przynajmniej 1 miesiąc odpoczynku. Dla doprowadzenia jej do formy dajemy pożywienie posilne, lecz lekkostrawne, w którego skład wchodzą jajka, mąka owsiana i jęczmienna, oraz rosół na podrobach cielęcych i z ptactwa domowego.

Wychów chartów wyścigowych wymaga wielkiej cierpliwości zarówno w samej pracy, jak i jej metodach. W tresurze szczeniąt pierwszy szczebel stanowi przyzwyczajenie w 6-tym miesiącu ich życia do noszenia namordnika i do chodzenia na smyczy. Treser musi być bezwzględnie bardzo łagodny i zrównoważony, aby pies nie zastraszył się i nie stał się lękliwy. Wyzwolenie psa z tej wady jest bardzo trudne i dlatego należy unikać jej wywołania. Karcenie szczeniąt, które rzucają się w pościg za ptactwem lub kotami, również mijałoby się z celem, gdyż działają one pod wpływem instynktu, który w rezultacie zmusza je do wyścigów połączonych z gonieniem elektrycznego zająca na torze.

Trening marszowy jest następnem i bardzo ważnem ćwiczeniem. Zarówno psy młode, jak i dorosłe, wymagają długich spacerów po drogach przynajmniej po 10 klm dziennie. Ćwiczenie to wyrabia nogi i przyczynia się do stwardnienia stóp, a wiemy, że dla charta nogi są rzeczą decydującą. Pies, który okalecza sobie łapy z łatwością, jest powodem utrapień bez końca. Spacery po twardej nawierzchni mają oprócz wyrabiania łap jeszcze tę zaletę, iż przyczyniają się do równomiernego ścinania pazurów. W praktyce najlepiej trenować psy w marszu za rowerem, lub za koniem.

Trening w biegu ma miejsce, skoro łapy szczeniąt wzmocnią się, a mięśnie nabiorą odpowiedniej tężyzny. Ponieważ i rozwój należyty płuc przy biegach ma znaczenie zasadnicze, trzeba dbać o ich rozrost. W tym celu najlepiej zabierać psa na wycieczki autem, w których zagustuje z łatwością. Skoro się przyzwyczai do nich, rozpoczynamy trening w biegu w ten sposób, że treser zsadza psa z auta i daje do przytrzymania pomocnikowi, który pozostaje z psem na drodze. Auto się oddala szybko, a pies uwolniony goni je. Po przebyciu 500-600 mtr. auto zatrzymuje się, a psu w nagrodę wolno wsiąść z powrotem. Psy początkujące osiągają szybkość 50 klm na godzinę. Następnie w treningach szybkość zwiększa się z łatwością do 60-ciu a nawet 65 klm na godzinę.

Tor specjalny najczęściej ma formę zamkniętą eliptyczną. Jest z boków ogrodzony i rozpoczyna się skrzynią startową – „starting box”. Składa się ona z kilku obok siebie znajdujących się przedziałów, do których od tyłu prowadzą od góry zasuwane szybry. Przednia ściana osiatkowana, ruchoma, unosząc się za pociągnięciem przewleczonej przez blok linki, wypuszcza wszystkie psy jednocześnie. treser wraz z pomocnikiem przed rozmieszczeniem psów w przedziałach, przeprowadzają je po torze, który będą miały przebyć. Prowadzą od końca toru w kierunku skrzyni startowej. Następnie zamykają psy, a treser oddala się w kierunku biegu. Przyszedłszy do celu gwiżdże, a pomocnik otwiera skrzynie i psy rzucają się, aby odnaleźć tresera. Po pewnym czasie przyzwyczajają się do swej roli i wiedzą już, kiedy są prowadzone w kierunku „starting-box”, czego się od nich wymaga i biegną z takim zapałem, jakby miały po przybyciu do mety otrzymać upragniony przysmak.

Wykonywanie kilku kursów z rzędu jest możliwe, lecz liczba ich zależy od stanu, w jakim znajdują się psy. Najlepsze rezultaty wydają dwa pierwsze biegi. Ćwiczenie to jest niesłychanie interesujące, gdyż pozwala ocenić zapał psów, mierzyć szybkość i obserwować ich zachowanie. Niektóre nie mogą biegać jednocześnie, gdyż zdradzają chęć do walki. Inne nie chcą się przykładać i zadawalają się lekkim truchtem. Dla tych ostatnich trzeba stosować wyłącznie trening za autem. Osobniki te rozwijają jednak całkowitą szybkość dopiero w pogoni za zającem.

Trening do skoków odbywa się na torze. Rozpoczyna się za pomocą przeszkód niewielkiej wysokości, najczęściej około 50 cm. Przebywają je psy z łatwością, zwłaszcza jeżeli puszcza się z dobrym skoczkiem, którego naśladują. Następne przeszkody podwyższa się i rozmieszcza gęściej. Jest to bardzo ważne, gdyż w biegach nie tyle znaczą skoki na wysokość, co na długość. Wytrenowane charty skaczą z przyjemnością, bez wysiłku, z miejsca na wysokość 150 cm., z rozbiegu do 215 cm.

Zrzut ekranu 2016-01-16 o 16.41.59

Po ćwiczeniach charty są jak codziennie z rana, szczotkowane, a następnie wycierane sukienną rękawicą. Odgrywa to szczególnie ważną rolę po intensywnym biegu i przyczynia się do utrzymania dobrego funkcjonowania organizmu zwierzęcia.

Bardzo wielką rolę w hodowli charta wyścigowego stanowi odpowiednio unormowane, umiejętne i troskliwe żywienie. Chodzi wszak o to, aby poza otrzymaniem zwierzęcia pełnego energii, móc należycie tę jego energię wyzyskać, czyli osiągnąć możliwie największy wysiłek.

Przy żywieniu szczeniąt do 5-ciu miesięcy stosuje się, jak wyżej podaliśmy, mleko, jaja i surowe mielone mięso. Spostrzeżenia praktyczne wykazują, iż konina jest na ten cel bardzo odpowiednia i absolutnie nieuzasadnionem jest twierdzenie, jakoby miała sprzyjać specjalnie rozwojowi robaków w przewodzie pokarmowym, lub też powodować choroby skórne. Inne pożywienie dla młodych, jak pieczywo lub zupy, traktuje się wyłącznie jako dodatki.

Psy dorosłe i szczenięta powyżej -5-ciu miesięcy, otrzymują pokarm trzy razy dziennie. Rano, jednego dnia: ryż gotowany na mleku, drugiego dnia: kluski na mleku, trzeciego dnia wreszcie: suchary pierwszorzędnej jakości (mąka, jarzyny, mięso i tłuszcz), rozmoczone w ciepłej wodzie. Następnie cykl rozpoczyna się od początku.

W południe – kromka świeżego chleba i kości miękkie, surowe. Co się tyczy dawania długich kości z drobiu to u chartów nie stanowią one niebezpieczeństwa i nie znane są wypadki, aby pies uszkodził sobie przewód pokarmowy. Kości, oprócz wartości odżywczych, mają tę jeszcze zaletę, że dają im zajęcie i zainteresowanie, a następnie pobudzają świetnie sekrecję przewodu pokarmowego.

Wieczorem – surowe mięso, drobno pokrajane (lecz nie mielone, jak dla małych szczeniąt), w ilości 300 gram do 1 kg. na sztukę, w zależności od wieku, formy i pracy osobnika.

Raz w tygodniu mleko jest zastąpione przez flaki i podroby, dobrze wymyte, w tej samej ilości na wagę; ta namiastka stanowi zbawienne odświeżenie dla organizmu.

Tran jest stosowany dla psów dorosłych przez całą zimę po łyżce stołowej dziennie do mięsa, a dla szczeniąt przez cały czas po łyżeczce do kawy, niezależnie od pory roku. Nigdy nie należy tranu dawać siłą, aby go zwierzętom nie obrzydzać. Szczenięta zresztą przyzwyczajają się doń łatwo i traktują go jako przysmak. Tran, dzięki zawartości związków fosforowych, jodu, witaminom, odgrywa ważną rolę, jako pokarm wzrostowy. Jaja daje się rozbite podczas posiłku porannego szczeniętom. Psy dorosłe otrzymują je co drugi dzień. Skorupka, położona obok miseczki, zostaje również chętnie spożyta, jakkolwiek nie może ona być ona poz względem smaku i składu chemicznego porównana z kośćmi, które zawierają fosforan wapnia i substancje azotowe, znane pod nazwą osciny. Skorupka jaja zawiera wyłącznie węglan wapnia, rozpuszczalny w niewiększym stopniu jak np. kreda. Może jednak mieć znaczenie mechaniczne i chemiczne w układzie trawienia, reagując z kwasem żołądkowym.

Starania specjalne, obok należytego żywienia, polegają jeszcze na utrzymaniu w stanie higienicznym przewodu pokarmowego hodowanych zwierząt. Psy przez cały przeciąg swojego życia są gospodarzami pasorzytów: robaków obłych (Ascaris) u osobników młodych i płaskich (Taenia) u dorosłych. Wymagają zatem co pewien czas odrobaczenia. Jako norma stosowana dla chartów dorosłych wystarcza 4 gr. kamali (w proszku) i 0,04 gr. santoniny. Po zmieszaniu zawija się proszek w opłatek sera lub mięsa i w tej postaci zostaje z łatwością połknięty.

Szczeniętom daje się w zależności od wieku od połowy tej dozy wzwyż. Po upływie godziny stosuje się olej rycynowy, jako środek przeczyszczający.

Jako stały środek zapobiegawczy bardzo niebezpiecznym u zwierzęcia wyścigowego zaparciom, zatwardzeniom i zapieczeniom, stosuje się dla dorosłych psów raz tygodniowo, z rana, w mleku 1-3 łyżek stołowych siarczanu sodu (soli glauberskiej). Norma jest zmienna dlatego, że nie wszystkie osobniki reagują na ten środek jednakowo i należy, dzięki obserwacji, dobrać sobie odpowiednią dawkę. Szczenięta otrzymują analogiczną dozę raz w tygodniu.

Zabiegi higjeniczne polegają na codziennem szczotkowaniu i wycieraniu psów rękawicą sukienną. Kąpać charty angielskie, jako krótkowłose i obawiające się zimna, można jedynie latem. Wodę używa się ciepłą z kilkoma kroplami kreoliny. Psów po kąpieli z reguły się nie wyciera, lecz, puściwszy na wybieg w kilkoro, pozwala się wysychać w ruchu. W słoneczny dzień psy powinny wyschnąć w 15-cie minut.

Zabiegi te muszą się uzupełniać z higjeną w pomieszczeniach i legowiskach, które możliwie najczęściej winny być dezynfekowane wodą Javela i to zimą. Ogrzewanie wody Javela powoduje jej rozkład i zmniejsza tem samem własności bakterjologiczne. Podściółka – najlepiej słoma, u dorosłych zmieniana co tydzień, u szczeniąt codziennie. Latem ściółka musi być dobrze ugnieciona.

Z krótkiego tego zarysu widzimy, że zarówno organizacja wyścigów psich, jak i hodowla materjału wyścigowego, wymagają dużej inicjatywy, zrozumienia, staranności i pieczołowitości.

Źródło: Biblioteka Narodowa

O autorze:

Stanisław Wlekliński był współzałożycielem gdańskiego ZOO, międzynarodowym sędzią kynologicznym oraz autorem artykułów pisanych przed wojną – m.in właśnie artykułu „Pies wyścigowy i wyścigi psów”, który ukazał się w miesięczniku poświęconym kynologii, wydanym 1 czerwca 1933 r. Był także hodowcą kotów perskich „Sziraz” – hodowli, która była czynna od 1927 do 1989 roku.

Źródło: Dogutti

Media: yeovilhistory.info, British Pathé

Brak komentarzy

    Skomentuj